Artykuł · Redakcja THE BUSINESS TIME
Dwoje rodziców, ta sama diagnoza dziecka, te same ograniczenia i te same nieprzespane noce. Jedna rodzina mieszka w Glasgow, druga w Cardiff, trzecia w Belfaście, czwarta myśli o powrocie do Polski. Zdrowie dziecka jest takie samo. Prawo, które decyduje o pomocy, szkole i pieniądzach, jest w każdym z tych miejsc inne.
Film, który znów krąży w sieci
W internecie znów krąży nagranie Fundacji Życie i Rodzina z 2021 r. Rodzice dzieci z niepełnosprawnościami mówią w nim, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r. przywrócił ich dzieciom godność. Ten wyrok, opublikowany 27 stycznia 2021 r., zakazał w Polsce przerywania ciąży z powodu ciężkich wad płodu. Dla jednych był obroną życia, dla innych odebraniem kobietom wyboru, a po jego ogłoszeniu w Polsce trwały masowe protesty. Pokazujemy nagranie jako głos jednej strony tego sporu, nie jako stanowisko redakcji. Drugi głos i nasze wnioski znajdziesz w tekście Wyrok TK o aborcji: dwa głosy, jedna godność.
Dla Polaków w Wielkiej Brytanii ważne jest coś innego: w UK te same sytuacje reguluje inne prawo, a nawet w samym UK prawo różni się między krajami.
Ta sama sytuacja, inne prawo: ciąża i wady płodu
W Anglii, Walii i Szkocji obowiązuje Abortion Act z 1967 r. Pozwala on przerwać ciążę bez limitu tygodni, jeśli istnieje poważne ryzyko ciężkiej niepełnosprawności dziecka. W Irlandii Północnej od 2020 r. obowiązują osobne przepisy, które dopuszczają to przy ciężkich lub śmiertelnych wadach płodu. W Polsce po wyroku TK ta przesłanka nie obowiązuje. Rodzina w ciąży, która planuje przeprowadzkę, powinna wiedzieć, że po przekroczeniu granicy zmienia się nie tylko lekarz, ale i prawo.
Pieniądze na dziecko: inny zasiłek w Szkocji
- Anglia, Walia, Irlandia Północna: na dziecko z niepełnosprawnością przysługuje Disability Living Allowance (DLA) dla dzieci.
- Szkocja: DLA dla dzieci zastąpiła Child Disability Payment, którą wypłaca Social Security Scotland, a nie DWP.
- Opiekun: w Anglii, Walii i Irlandii Północnej to Carer’s Allowance, w Szkocji Carer Support Payment.
Szkoła: cztery różne systemy wsparcia
- Anglia: SEND, czyli specjalne potrzeby edukacyjne, oraz plan EHCP (Education, Health and Care Plan).
- Walia: ALN, czyli dodatkowe potrzeby edukacyjne, oraz indywidualny plan rozwoju (IDP).
- Szkocja: ASN, czyli dodatkowe potrzeby wsparcia, a przy złożonych potrzebach skoordynowany plan wsparcia (CSP).
- Irlandia Północna: SEN i orzeczenie o specjalnych potrzebach edukacyjnych (statement).
Plan z Anglii nie przechodzi automatycznie do szkoły w Szkocji czy w Walii. Przy przeprowadzce wewnątrz UK trzeba go odtworzyć według nowych zasad.
Po powrocie do Polski
W Polsce o pomocy decyduje orzeczenie o niepełnosprawności wydawane przez powiatowy zespół do spraw orzekania. Od niego zależą m.in. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne dla rodzica. Brytyjskie dokumenty medyczne warto przetłumaczyć przed wyjazdem. W szkole potrzebne jest orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego. Świadczenia z UK zwykle kończą się z dniem wyjazdu na stałe, więc wyjazd trzeba wcześniej zgłosić.
Co zrobić
Zanim podejmiesz decyzję o przeprowadzce, zbierz dokumentację medyczną i szkolną dziecka, sprawdź zasady w kraju, do którego się przenosisz, i poproś o pomoc organizacje dla rodzin dzieci z niepełnosprawnościami w swojej części UK. W sprawach szkolnych i zasiłków bezpłatnie doradzają m.in. Citizens Advice, Citizens Advice Scotland i Advice NI.
Jeśli masz taką sprawę, opisz ją nam przez Zgłoś sprawę. Odpowiadamy po polsku.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani medycznej. Stan na 1 listopada 2026 r.
Analizujemy merytoryczne sprostowania i stanowiska. Zmiany istotnych faktów oznaczamy w publikacjach.
Napisz do redakcji →
