Rights of Poles in the UK – consul, court, interpreter, children’s rights, social services

Mariusz Gabriel B.wydawca THE BUSINESS TIME · Argonauts Media Group · 27 października 2026

Prawo nie jest tylko dla prawników. Jest dla każdej polskiej rodziny, która żyje i pracuje w Wielkiej Brytanii. Jako ojciec i wydawca wiem, jak łatwo zgubić się w urzędach, kiedy do drzwi puka social worker, szkoła nie reaguje na nękanie dziecka albo sprawa trafia do sądu w obcym języku. Dlatego otwieramy nowy dział: Prawa Polaków w UK.

Mamy jeden cel: żeby żaden rodzic nie stał sam naprzeciwko instytucji. Znajdziesz tu, co może dla Ciebie zrobić konsul, kiedy należy Ci się bezpłatny tłumacz, jakie prawa ma Twoje dziecko według Konwencji ONZ i jak działają służby socjalne w Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej. Wszystko po polsku, z linkami do oficjalnych źródeł.

Wpisz, co się dzieje

Co może konsul – a czego nie może

Dlatego warto od razu poprosić konsulat o kontakt i prosić sąd o zgodę na obecność konsula. Wytyczne Departamentu Edukacji „Working with foreign authorities” (2014) mówią, że ambasada powinna być informowana, gdy dziecko z zagranicznymi więzami ma plan ochrony albo toczy się sprawa opiekuńcza (z wyjątkami, np. gdy mogłoby to narazić dziecko). Masz prawo zapytać social workera, czy konsulat został poinformowany. Source: gov.pl – Opieka nad małoletnimi.

Sąd, tłumacz, pomoc prawna

W sądzie rodzinnym w Anglii i Walii bezpłatny tłumacz przysługuje w sprawach dotyczących dzieci, przemocy domowej i małżeństw przymusowych – zgłoś to do sądu przed rozprawą (GOV.UK). Rodzice w sprawie, w której rada wnosi o care order, dostają w Anglii i Walii pomoc prawną (legal aid) bez badania dochodu. Po zatrzymaniu przez policję masz prawo do bezpłatnego prawnika, tłumacza i powiadomienia konsulatu.

Służby socjalne w czterech krajach UK

Uwaga, rodzice: rozmawiaj spokojnie, ale wszystko notuj. Proś o pisma i o tłumacza. Nie podpisuj dokumentów, których nie rozumiesz – masz prawo poprosić o czas i o radę prawnika. Dziecko ma prawo do swojej tożsamości, języka i kontaktu z rodziną (Konwencja o prawach dziecka, art. 8, 9 i 30).

Sądy i instytucje – gdzie szukać pomocy

W Anglii i Walii nie ma odpowiednika SCRA: sprawę o dziecko wnosi rada (local authority), a interes dziecka w sądzie reprezentuje Cafcass (Cafcass Cymru w Walii). W Irlandii Północnej tę rolę pełni Children’s Court Guardian Agency. Odpowiednikiem SLAB są Legal Aid Agency i Legal Services Agency. Do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka można się zwrócić dopiero po wyczerpaniu drogi przed sądami krajowymi.

Do pobrania

• PDFKonstytucja RP1997 · prawa i wolności obywatela, opieka państwa nad Polakami za granicą · oficjalny tekst (Dziennik Ustaw)
• PDFUstawa Prawo konsularne2015 · co konsul może zrobić dla obywatela · oficjalny tekst (Dziennik Ustaw)
• PDFKonwencja o prawach dziecka ONZ1989 · dobro dziecka, prawo do rodziny, tożsamości i języka · oficjalny tekst (Dziennik Ustaw)
• PDFEuropejska Konwencja Praw Człowieka1950 · art. 6 rzetelny proces, art. 8 życie rodzinne · oficjalny tekst (Dziennik Ustaw)
• PDFKonwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych1963 · art. 36 kontakt z konsulem, art. 37 opieka nad małoletnimi · oficjalny tekst (Dziennik Ustaw)
• PDFKonwencja ONZ o prawach dziecka – inkorporacja w SzkocjiUNCRC (Incorporation) (Scotland) Act 2024 · prawa dziecka wprost w prawie szkockim · oficjalny tekst (legislation.gov.uk)
• PDFKonwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych2006 · równość, dostępność, prawo do niezależnego życia i edukacji · Dz.U. 2012 poz. 1169 · oficjalny tekst (Dziennik Ustaw)
• PDFUstawa o równości 2010 (Equality Act 2010)obowiązuje w Szkocji, Anglii i Walii · zakaz dyskryminacji, m.in. ze względu na pochodzenie i niepełnosprawność · brak oficjalnego tłumaczenia na polski – tekst urzędowy po angielsku · oficjalny tekst (legislation.gov.uk)

Prawo brytyjskie: Human Rights Act 1998 · Children Act 1989 · UNCRC (Incorporation) (Scotland) Act 2024.

Opisz swoją sytuację – bezpłatna porada

Odpowiada nasz dział pomocy i współpracujący studenci prawa. To wstępna porada i wskazanie drogi – w sądzie potrzebny jest solicitor lub adwokat. Reprezentujemy rodziny przed organami publicznymi w Anglii i Szkocji: piszemy pisma, dzwonimy, idziemy z Tobą na spotkanie do szkoły, rady czy social services.

Sources

• Polska w Wielkiej Brytanii – Opieka nad małoletnimi (gov.pl)
• Polska w Wielkiej Brytanii – Pomoc konsularna (gov.pl)
• Ustawa z 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (Dz.U. 2015 poz. 1274)
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.
• Konwencja o prawach dziecka ONZ (Dz.U. 1991 poz. 526)
• Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. 1993 poz. 284)
• Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych (Dz.U. 1982 poz. 98)
• GOV.UK – Get an interpreter at a court or tribunal
• Department for Education – Working with Foreign Authorities: Child Protection Cases and Care Orders (2014), wersja w procedurach Calderdale
• Child Law Advice – Legal aid for family law matters
• GOV.UK – Bullying at school
• GOV.UK – Arrested: your rights
• Family Rights Group – advice line
• Human Rights Act 1998 (legislation.gov.uk)
• Children Act 1989 (legislation.gov.uk)
• UNCRC (Incorporation) (Scotland) Act 2024 (legislation.gov.uk)

Informacje w tym dziale mają charakter ogólny i nie zastępują porady solicitora lub adwokata w konkretnej sprawie. Stan na 27.10.2026.