Kiedy potrzebujesz adwokata w UK – prawdziwe przypadki i listy prawników
Redaktor naczelnyMariusz Gabriel B.
DziennikarkaAgnieszka Natalia B.
Zwolnienie z pracy, pismo z sądu, spór o dziecko, długi, umowa najmu. W Wielkiej Brytanii wiele takich spraw rozstrzyga się nie w sądzie, ale wcześniej – na papierze i w terminach. Kto zostaje sam, często przegrywa nie dlatego, że nie miał racji, ale dlatego, że nie zdążył albo nie wiedział, co odpisać. Poniżej prawdziwe przypadki z brytyjskich sądów i listy prawników mówiących po polsku do pobrania.
Coraz więcej osób staje przed sądem samych
Od czasu ograniczenia pomocy prawnej z urzędu (ustawa LASPO z 2012 r.) w Anglii i Walii gwałtownie przybyło spraw, w których ludzie występują bez prawnika. Według Law Society, samorządu solicitorów Anglii i Walii, w sprawach rodzinnych odsetek spraw, w których żadna ze stron nie ma prawnika, wzrósł z 14% w 2013 r. do 38% w ostatnim kwartale 2023 r. Law Society ostrzega, że ludzie zostawieni sami sobie gubią się w procedurach, terminach i pismach sądowych.
W sprawach o pieniądze jest jeszcze ostrzej. Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości za lipiec–wrzesień 2025 r. wynika, że sądy hrabstw (county courts) wydały 331 tys. wyroków, z czego 94% to wyroki zaoczne (default judgments) – czyli wydane dlatego, że pozwany w ogóle nie odpowiedział na pozew. Liczba takich wyroków wzrosła w ciągu roku o 13%.
Prawdziwe przypadki: tak się przegrywa
Przypadek 1: Ashford, 2017 – trzy tygodnie spóźnienia i koniec sprawy
Polak, pracownik firmy recyklingowej, został zwolniony dyscyplinarnie 24 października 2016 r. po ośmiu latach pracy. Chciał walczyć o odszkodowanie za niesłuszne zwolnienie. Szukał informacji w internecie i dowiedział się, że najpierw musi zgłosić sprawę do ACAS (obowiązkowa próba ugody). Napisał do ACAS w listopadzie, nie dostał odpowiedzi i – jak sam zeznał – zajął się szukaniem nowej pracy.
Do ACAS wrócił dopiero 14 lutego 2017 r., trzy tygodnie po terminie (3 monthe minus 1 dzień od zwolnienia). Pozew złożył w kwietniu. Sąd pracy w Ashford uznał, że mógł zdążyć, i odrzucił sprawę bez badania, czy zwolnienie było uczciwe. Występował sam, z tłumaczem.
Lekcja: w sprawach pracowniczych termin jest bardzo krótki. Prawnik albo doradca od pierwszego dnia pilnuje dat za Ciebie.
Source: wyrok Employment Tribunal, Ashford, 21.08.2017, sprawa nr 2300894/2017 (gov.uk).
Przypadek 2: Watford, 2026 – 34 lata pracy, sprawa przegrana przez datę
Pracownik sieci restauracji, zatrudniony od 1990 r., podpisał ugodę z pracodawcą (settlement agreement) w grudniu 2024 r. Uważał, że pracuje do końca lutego 2025 r., bo do tego czasu dostawał wpłaty. Według tego liczył termin na pozew.
Sąd uznał inaczej: z treści ugody wynikało, że zatrudnienie skończyło się 31 grudnia 2024 r., a późniejsze wpłaty były odprawą, nie pensją. Termin minął 30 kwietnia 2025 r., pozew trafił do sądu pod koniec maja. W czerwcu 2026 r. sąd w Watford oddalił sprawę – o tym, czy zwolnienie było uczciwe, nikt już nie rozmawiał. Przed sądem pracownik występował sam, firmę reprezentował adwokat (barrister).
Lekcja: nie podpisuj ugody i nie licz terminów „na oko”. Jedno zdanie w umowie może przesądzić o wszystkim.
Source: wyrok Employment Tribunal, Watford, 09.06.2026, sprawa nr 6019692/2025 (gov.uk).
Przypadek 3: Bristol, 2026 – „porady z internetu” i 20 000 funtów kosztów
Pracownik hurtowni spożywczej pozwał byłego pracodawcę m.in. o niesłuszne zwolnienie i dyskryminację. Przed sądem nie miał prawnika. Pierwszego dnia rozprawy zażądał od sędziego „licencji sędziowskiej”, „certyfikatu przysięgi” i innych dokumentów, które – jak wyjaśnił sędzia – w Anglii i Walii nie istnieją. Odmówił udziału w dalszej części rozprawy.
Sąd w Bristolu wykreślił wszystkie jego roszczenia i nakazał mu zapłacić firmie 20 000 funtów kosztów. Takie argumenty krążą w internecie jako „sposób na sąd”. W praktyce kończą się przegraną i rachunkiem.
Lekcja: filmik czy wpis w mediach społecznościowych to nie porada prawna. Prawnik powie, jakie argumenty mają sens.
Source: wyrok Employment Tribunal, Bristol, 02.03.2026, sprawa nr 6001674/2024 (gov.uk).
Przypadek 4: Glasgow, 2018 – solicitor rezygnuje, dokumenty tylko po angielsku
Polka prowadziła sprawę przeciwko firmie hotelarskiej. Kilka dni przed rozprawą jej solicitor wysłał do sądu e-mail, że już jej nie reprezentuje. Na rozprawę przyszła sama, z tłumaczem. Druga strona miała prawnika i domagała się wykreślenia sprawy.
Sędzia w Glasgow tym razem odroczył rozprawę, bo uznał, że kobieta nie czyta dobrze dokumentów po angielsku i nie miała czasu się przygotować. Wyraźnie jednak ostrzegł, że kolejna prośba o odroczenie może nie zostać przyjęta.
Lekcja: jeśli prawnik się wycofuje, od razu szukaj następnego – choćby z listy konsulatu poniżej. Sąd nie będzie czekał w nieskończoność.
Source: postanowienie Employment Tribunal (Scotland), Glasgow, 19.01.2018, sprawa nr 4100700/2017 (gov.uk).
Przypadek 5: wyrok zaoczny – sprawa, której nie było
Najczęstszy scenariusz nie trafia do gazet. Przychodzi koperta z „Claim Form” z sądu – za stary rachunek, mandat parkingowy, kartę kredytową. Ktoś ją odkłada, bo „to pewnie pomyłka”. Na odpowiedź jest zwykle tylko 14 dni. Potem sąd wydaje wyrok zaoczny (CCJ), który trafia do rejestru i przez 6 lat utrudnia wynajem mieszkania, kredyt czy telefon na abonament.
Jak pokazują dane Ministerstwa Sprawiedliwości, tak kończy się 94 na 100 wyroków w sprawach o pieniądze.
Lekcja: nigdy nie ignoruj pisma z sądu. Nawet jeśli dług jest prawdziwy, prawnik albo doradca pomoże rozłożyć go na raty, zanim zapadnie wyrok.
Source: Ministry of Justice, Civil Justice Statistics Quarterly, lipiec–wrzesień 2025 (gov.uk).
Kiedy nie czekać i szukać prawnika
- Dostałeś pismo z sądu (Claim Form, summons, court order) albo od komornika (bailiff, enforcement agent).
- Zostałeś zwolniony, masz podpisać ugodę albo pracodawca nie płaci – liczy się każdy dzień.
- Spór o dzieci, rozwód, przemoc w rodzinie.
- Policja chce Cię przesłuchać albo zostałeś zatrzymany – masz prawo do bezpłatnego prawnika na komisariacie.
- Eksmisja, spór z landlordem, odebranie depozytu.
- Spadek, sprzedaż nieruchomości, pełnomocnictwo – tu pomoże notariusz.
Jeśli nie stać Cię na prawnika: sprawdź, czy przysługuje Ci pomoc z urzędu (legal aid), zapytaj Citizens Advice albo najbliższe Law Centre. W sprawach pracowniczych bezpłatnie doradza ACAS. Na listach konsulatów poniżej są też prawnicy, którzy oferują bezpłatną pomoc prawną.
Listy prawników, notariuszy i tłumaczy do pobrania
The consul cannot udzielać porad prawnych ani występować jako Twój obrońca (pełnomocnik) przed sądem. Dlatego konsulaty RP prowadzą listy prawników i tłumaczy – są na nich osoby mówiące po polsku i prawnicy oferujący bezpłatną pomoc prawną. Wybierz okręg, w którym mieszkasz.
Londyn – Ambasada RP (Anglia płd., Walia)
Manchester – Konsulat Generalny RP
Edynburg – Konsulat Generalny RP (Szkocja)
Belfast – Konsulat Generalny RP (Irlandia Północna)
PAMIĘTAJ! Urzędy konsularne nie biorą odpowiedzialności za jakość świadczonych usług oraz inne zobowiązania, które mogą wyniknąć z zatrudnienia tłumacza lub prawnika / kancelarii. THE BUSINESS TIME newsroom udostępnia listy w niezmienionej formie i również nie poleca konkretnych kancelarii.
Źródła: Ambasada RP w Londynie, „Lista adwokatów, notariuszy i tłumaczy”, gov.pl (listy pobrane 2 listopada 2026 r.); Law Society of England and Wales; Ministry of Justice; wyroki Employment Tribunals publikowane na gov.uk. Artykuł nie jest poradą prawną.
Potrzebujesz pomocy? Napisz albo zadzwoń – odpowiadamy po polsku.
